Түркістанның бүгінгі тынысы – ғасырлар бойы қалыптасқан рухани мұра мен жаңа дәуірдің жаңғыруы тоғысқан ерекше құбылыс. Кеше ғана тарихтан сыр шертетін көне шаһар саналса, бүгін ол Қазақстанның жаңа мүмкіндіктерін көрсететін, түркі дүниесін жақындастыратын, туристер мен инвесторлар назарын аударған заманауи орталыққа айналып келеді.
Кейбір қалалардың тарихы кітап беттерінде қалады. Ал кейбір қалалардың өзі – тарихтың бір бөлшегіне айналады.
Түркістан – сондай қала.
Оның әрбір көшесі, әрбір көне жәдігері, әрбір тарихи нысаны қазақ даласының сан ғасырлық шежіресінен сыр шертеді. Бұл топырақта талай ханның ізі қалды, талай би мен батырдың сөзі айтылды. Қазақ мемлекеттілігінің қалыптасу тарихында айрықша орын алған Түркістан уақыт өте келе халқымыздың рухани жадындағы қасиетті мекенге айналды.
Сондықтан Түркістанды бір ғана ұғыммен сипаттау мүмкін емес.
Ол – тарих.
Ол – руханият.
Ол – түркі дүниесінің ортақ мұрасы.
Және бүгінде ол – болашақ.
«Түркістан – атажұртымыздың мызғымас темірқазығы»
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркістанның осы айрықша орнын бірнеше мәрте атап өтті.
Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммитінде Президент Түркістанды «Түркі әлемінің рухани астанасы» деп атап, «Түркістан – атажұртымыздың мызғымас темірқазығы» деген мағыналы бағасын берді.
Бұл – жай ғана әдемі айтылған сөз емес.
Өйткені Түркістанның мәні оның ғимараттарында немесе сәулеттік келбетінде ғана емес. Оның басты құндылығы – ғасырлардан жеткен рухани сабақтастықта.
Түркістан – қазақ үшін қасиетті болса, түркі халықтары үшін ортақ рухани кеңістік.
Бүгінде бауырлас мемлекеттердің басшылары мен делегацияларының Түркістанға келуі де осыны аңғартады. Қаланың халықаралық деңгейдегі беделі артып, түркі әлеміндегі тарихи-мәдени байланыстарды нығайтатын маңызды орталық ретіндегі рөлі күшейіп келеді.
Көне шаһардың жаңа келбеті
Түркістанның соңғы жылдардағы өзгерісіне сырттай қарап тұрып-ақ бір нәрсені аңғаруға болады: қала өзінің тарихын сақтай отырып, болашаққа қарай батыл қадам жасап келеді.
Жаңа нысандар бой көтеріп, көшелер мен қоғамдық кеңістіктер жаңарып, туристік инфрақұрылым қалыптасуда. Бірақ ең маңыздысы – бұл өзгерістердің барлығы Түркістанның тарихи болмысымен сабақтасып жатыр.
Көне қала мен заманауи шаһар бір-біріне қарама-қайшы емес екенін Түркістанның бүгінгі келбеті дәлелдеп отыр.
Бір жағында – ғасырлар куәсі болған Қожа Ахмет Ясауи кесенесі.
Екінші жағында – жаңа мәдени, туристік және іскерлік нысандар.
Бір жағында – тарихтың үнсіз шежіресі.
Екінші жағында – болашаққа ұмтылған жаңа буын.
Осы екі бағыттың тоғысуы Түркістанды өзгеше қалаға айналдырып отыр.
Туризм – Түркістанды әлемге танытатын көпір
Бүгінде Түркістанның экономикалық әлеуетін арттырудың негізгі бағыттарының бірі – туризм.
Өткен жылы Түркістан қаласына 1 миллионнан астам турист келген. Ал 2026 жылдың алғашқы бес айында қалаға 250 мыңнан астам турист табан тіреп, бұл көрсеткіш өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 25,2 пайызға артқан. Қалада қазір 72 қонақ үй мен орналастыру орны жұмыс істейді.
Бұл сандардың ар жағында үлкен мүмкіндік тұр.
Турист келген сайын қонақ үйге тоқтайды, қоғамдық тамақтану орындарына барады, көлік қызметін пайдаланады, сауда жасайды, жергілікті кәсіпкерлердің қызметіне жүгінеді.
Яғни туризм – тек тарихи орындарды тамашалау емес.
Туризм – жаңа жұмыс орындары.
Туризм – кәсіпкерлік.
Туризм – инвестиция.
Туризм – қаланың әлемге ашылған терезесі.
Түркістан облысында 2026 жылдың алғашқы алты айында туризм саласына 65,1 млрд. теңге инвестиция тартылған. Өңірдің тарихи-мәдени нысандарына жарты жылдың ішінде 575 мың адам барған.
Бұл – Түркістанның туристік әлеуеті сөз жүзінде емес, нақты көрсеткіштер арқылы қалыптасып келе жатқанын білдіреді.
Түркістан – инвестиция үшін де тартымды мекен
Түркістанның жаңғыруы мәдениет пен туризммен ғана шектелмейді.
Қаланың экономикалық әлеуеті де жыл санап артып келеді.
2025 жылы Түркістан қаласының негізгі капиталына 502,7 млрд. теңге инвестиция тартылған. «TURAN» арнайы экономикалық аймағында жалпы құны 163,3 млрд. теңгені құрайтын жобалар жүзеге асырылуда. Бұл жобалар мыңдаған адамды жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді.
Ал облыс бойынша 2026 жылдың алғашқы бес айында 614,2 млрд. теңге инвестиция тартылып, өсім 150,5 пайызды құраған.
Демек, Түркістан бүгінде тек өткеннің қаласы емес.
Ол – капитал үшін де, кәсіп үшін де, жаңа идеялар үшін де мүмкіндігі мол аймақ.
Бұл жерде бір маңызды нәрсені түсіну қажет.
Қаланың шынайы дамуы – ғимараттардың көптігімен емес, сол ғимараттардың адам өміріне әкелген өзгерісімен өлшенеді.
Жаңа жұмыс орны ашылса – бұл даму.
Кәсіпкерлікке мүмкіндік артса – бұл даму.
Жастарға жаңа мүмкіндік берілсе – бұл даму.
Турист Түркістанға келіп, қайта оралғысы келсе – бұл да даму.
Ұлттық брендке айналған Түркістан
Бүгінде елдердің әлемдік деңгейдегі танымалдығы тек экономикалық көрсеткіштерімен өлшенбейді. Әр мемлекеттің өзіне тән бренді, тарихы, мәдениеті мен символы бар.
Қазақстанның сондай символдарының бірі – Түркістан.
Бірақ Түркістанның бренді бір ғана кесенемен шектелмейді.
Оның бренді – Ясауи мұрасы.
Оның бренді – қазақ хандарының тарихы.
Оның бренді – Ұлы Жібек жолы.
Оның бренді – түркі халықтарының ортақ рухани тамыры.
Оның бренді – қазақтың қонақжайлығы.
Оның бренді – тарихын сақтай отырып, болашаққа ұмтылған жаңа қала.
Сондықтан Түркістанды бренд ретінде қалыптастыру дегеніміз – оның атын әлемге таныту ғана емес.
Түркістанның қадірін әлемге таныта отырып, өзіміздің кім екенімізді де әлемге көрсету.
Бұл тұрғыдан алғанда Түркістан – Қазақстанның халықаралық имиджін қалыптастыратын маңызды мекендердің бірі.
Түркістанның болашағы – ұрпақтың қолында
Қаланың сәулетін мемлекет қалыптастыра алады.
Жолын мемлекет сала алады.
Инфрақұрылымын мемлекет дамыта алады.
Ал қаланың рухын халық қалыптастырады.
Сондықтан Түркістанның болашағы – оның тарихи мұрасын қалай сақтайтынымызға, бүгінгі мүмкіндіктерін қалай пайдаланатынымызға және келер ұрпаққа қандай қала қалдыратынымызға байланысты.
Түркістанға келген әрбір адам оның тарихын сезінуі керек.
Турист келгенде тек суретке түсіп кетпей, қазақ даласының тарихын танып қайтуы керек.
Жас ұрпақ Түркістанды тек әдемі ғимараттары үшін емес, оның елдік тарихтағы орны үшін мақтануы керек.
Сонда ғана жаңғырудың мәні тереңдей түседі.
Тарихы тереңнің – болашағы биік
Түркістанның бүгінгі өзгерісі – бір күнде пайда болған құбылыс емес.
Бұл – тарих пен қазіргі заманның, руханият пен экономиканың, дәстүр мен жаңашылдықтың тоғысуынан қалыптасып жатқан жаңа кезең.
Кеше Түркістан қазақ хандарының ордасы болса, бүгін ол – Қазақстанның туристік, мәдени және инвестициялық әлеуетін көрсететін маңызды орталық.
Кеше бұл шаһар түркі жұртының рухани темірқазығы болса, бүгін ол – түркі мемлекеттерін жақындастыратын ортақ кеңістік.
Ал ертең?
Ертең Түркістанды әлем танитын болады.
Бірақ әлем Түркістанды оның биік ғимараттары үшін ғана емес, мыңжылдық тарихы, рухани тереңдігі және заманауи болмысын қатар алып келе жатқан ерекше қала болғаны үшін тануы керек.
Өйткені Түркістан – өткеннің көлеңкесінде қалған көне шаһар емес.
Түркістан – тарихтан қуат алып, болашаққа бет түзеген қала.
Оның әрбір жаңарған көшесінде – бүгіннің тынысы.
Әрбір тарихи нысанында – өткеннің өнегесі.
Әрбір жаңа жобасында – келешектің үміті бар.
Сондықтан Түркістанның дамуы – бір қаланың ғана дамуы емес.
Түркістанның жаңғыруы – ұлттық рухтың жаңғыруы.
Ал ұлттық рухы биік елдің болашағы да биік болмақ.
Нұрқасым Нұрланәліұлы ТӨЛБАЙ,
Түркістан облысы қоғамдық даму басқармасының бас маманы
